ΙΡΑΝ, ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΧΑΣΤΕΙ..
Ιράν, το μάθημα που δεν πρέπει να ξεχαστεί..
Υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία που όλα τα προειδοποιητικά φώτα είναι αναμμένα, αλλά κάποιοι επιλέγουν να οδηγούν με κλειστά μάτια. Το Ιράν είναι μία από αυτές τις περιπτώσεις και αξίζει να ρίξουμε μια προσεκτική ματιά γιατί η Ισλαμική Δημοκρατία (θου Κύριε) δεν ήταν ατύχημα. Ήταν το λογικό αποτέλεσμα μιας συμμαχίας που βασίστηκε στο μίσος για τη Δύση και όχι στην αγάπη για την ελευθερία.
Η ιστορία αρχίζει πολύ πριν από το 1979 και την ανατροπή του Σάχη. Ξεκινά το 1920, όταν εν μέσω του ρωσικού εμφυλίου και της επαναστατικής εξαγωγής της μπολσεβικικής ιδεολογίας, η Κόκκινη Στρατιά εισέβαλε στο βόρειο Ιράν, στην περιοχή της Γκιλάν, στις ακτές της Κασπίας. Εκεί εγκαθιδρύθηκε η Σοσιαλιστική Σοβιετική Δημοκρατία του Γκιλάν, ένα σύντομο αλλά απολύτως πραγματικό σοσιαλιστικό μόρφωμα επί ιρανικού εδάφους.
Δεν επρόκειτο για κατάκτηση της χώρας, αλλά για εισβολή, στρατιωτική παρουσία και κυρίως ιδεολογικό πείραμα. Το πείραμα απέτυχε γρήγορα, όμως το ίχνος του έμεινε. Το Ιράν αντιμετωπίστηκε ως χώρος όπου ξένες ιδεολογίες μπορούσαν να δοκιμαστούν πάνω σε πραγματικούς ανθρώπους.
Αυτή η λογική του «πειραματισμού» επανήλθε μοιραία το 1979. Η πτώση του Σάχη δεν ήταν προϊόν ενός ενιαίου κινήματος. Ήταν το αποτέλεσμα μιας ετερόκλητης εξέγερσης, στην οποία συνυπήρχαν φιλελεύθεροι, ισλαμιστές, μαρξιστές, μαοϊκοί και κάθε πιθανή εκδοχή αντιδυτικής οργής. Αυτό παρακαλώ να το κρατήσετε στο μυαλό σας. Εκεί, στο κρίσιμο σημείο, έγινε το μοιραίο λάθος αφού οι ακροαριστερές μαρξιστικές οργανώσεις επέλεξαν συνειδητά να συμμαχήσουν με τους ισλαμιστές του Χομεϊνί!
Δεν εξαπατήθηκαν. Δεν παραπλανήθηκαν. Πίστεψαν. Πίστεψαν ότι ο πολιτικός ισλαμισμός ήταν απλώς ένα «αντιιμπεριαλιστικό εργαλείο», ένα προσωρινό στάδιο, ένα όχημα για να συντριβεί ο κοινός εχθρός. Ο Σάχης, η Δύση και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Πίστεψαν ότι μετά θα έρθει η σειρά τους να κατακτήσουν την εξουσία. Πίστεψαν ότι ο μουλάς θα είναι χρήσιμος και ελέγξιμος.
Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί φρόντισε να τους επιβεβαιώσει προσωρινά. Υποσχέθηκε ελευθερίες, κοινωνική δικαιοσύνη, πλουραλισμό. Διαβεβαίωσε ότι η θρησκεία δεν θα κυβερνά, ότι το νέο Ιράν δεν θα είναι θεοκρατία. Ήταν τα ψέματα που χρειάζονται πάντα οι επαναστάσεις για να ολοκληρωθούν.
Μόλις όμως η εξουσία σταθεροποιήθηκε, η μάσκα έπεσε. Οι πρώτοι που εξοντώθηκαν δεν ήταν οι «εχθροί της επανάστασης», αλλά οι πρώην σύμμαχοι. Οι μαρξιστές, οι αριστεροί, οι χρήσιμοι ιδεολογικοί συνοδοιπόροι. Φυλακές, εκτελέσεις, εξορίες. Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν άφησε καμία αμφιβολία. Ο φανατισμός δεν μοιράζεται την εξουσία. Τη συντρίβει. Η επανάσταση έφαγε τα παιδιά της αλλά πρώτα έφαγε τους πιο χρήσιμους ηλίθιους.
Από τότε, το Ιράν ζει εγκλωβισμένο σε ένα καθεστώς που δεν προέκυψε από ατύχημα, αλλά από συνειδητές επιλογές. Η θεοκρατία δεν ήταν ιστορική παρεξήγηση· ήταν το λογικό αποτέλεσμα μιας συμμαχίας που βασίστηκε στο μίσος για τη Δύση και όχι στην πίστη στην ελευθερία. Όταν η ελευθερία δεν είναι ο στόχος, δεν εμφανίζεται ποτέ ως παράπλευρο όφελος.
Σήμερα, ο ιρανικός λαός εξεγείρεται ξανά. Όχι για τον σοσιαλισμό. Όχι για το Ισλάμ . Αλλά ενάντια στη θεοκρατία. Γυναίκες, νέοι, μορφωμένα αστικά στρώματα, άνθρωποι που δεν έχουν καμία ιδεολογική αυταπάτη. Ξέρουν ότι το καθεστώς δεν μεταρρυθμίζεται, δεν εξανθρωπίζεται, δεν «ισορροπεί». Ξέρουν επίσης κάτι που κάποιοι στη Δύση επιμένουν να αγνοούν, ότι δηλαδή ο φανατισμός δεν είναι αντισυστημικός, είναι απλώς ένας άλλος τύπος τυραννίας.
Και εδώ έρχονται οι σύγχρονες αναλογίες. Κάθε φορά που βλέπουμε στην Ευρώπη ή αλλού πολιτικές δυνάμεις να βαφτίζουν τον ισλαμισμό «αντιιμπεριαλισμό», κάθε φορά που η άκρα Αριστερά κλείνει το μάτι στον θρησκευτικό σκοταδισμό στο όνομα της τακτικής, κάθε φορά που ο φανατισμός συγχωρείται επειδή «χτυπά τον σωστό εχθρό», η ιστορία του Ιράν χτυπά καμπανάκι.
Η τίγρη δεν δαμάζεται. Όποιος την καβαλήσει, στο τέλος θα τον φάει. Το Ιράν δεν είναι απλώς μια τραγωδία ενός μακρινού λαού. Είναι μια προειδοποίηση γραμμένη με αίμα. Και όσοι συνεχίζουν να την αγνοούν, δεν είναι αφελείς. Είναι επικίνδυνα ανεύθυνοι.
Και ας έρθουμε λιγάκι στα καθ´ ημάς. Όχι, η Ελλάδα δεν είναι Ιράν, αλλά η λογική της δημαγωγίας είναι ίδια παντού. Όταν ο δημόσιος λόγος δηλητηριάζεται από ψευδαντιιμπεριαλισμό, όταν κάθε ολοκληρωτισμός συγχωρείται επειδή αυτοχαρακτηρίζεται “καταπιεσμένη αριστερά ”, όταν ο φανατισμός βαφτίζεται πολιτισμική ιδιαιτερότητα, τότε η κοινωνία μαθαίνει να ανέχεται αυτό που αύριο θα τη στραγγαλίσει.
Το ιρανικό παράδειγμα δείχνει πού οδηγεί αυτή η τύφλωση. Πρώτα χειροκροτείς τον δημαγωγό, ύστερα κλείνεις τα μάτια στα σημάδια που δείχνουν ποιος πραγματικά είναι, μετά δίνεις εξουσία στο τέλος ζεις με τις συνέπειες.
Όσοι στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν τη δημαγωγία ως “νόμιμη τακτική” και το ψέμα ως “αναγκαίο εργαλείο αγώνα”, ας κοιτάξουν το Ιράν χωρίς ιδεολογικά φίλτρα. Εκεί ακριβώς κατέληξε η λογική των χρήσιμων ψευδαισθήσεων. Σε φυλακές, εκτελέσεις και έναν λαό όμηρο ενός καθεστώτος που γεννήθηκε από ψέματα. Η Ιστορία δεν τιμωρεί αμέσως, αλλά είναι αμείλικτη. Και όποιος σήμερα χαϊδεύει τους λαϊκιστές είναι υπεύθυνης αν αύριο γίνει το θύμα του.
Γκρέτα Χριστοφιλοπούλου